Nie tak dawno do samolotu linii Thai nie wpuszczono niewidomego, byłego wysokiego urzędnika w administracji Billa Clintona, uzasadniając to tym, że podróżuje samotnie. Kapitan jednej z tanich linii nie wpuścił z kolei w Liverpoolu na pokład grupy ludzi niesłyszących. Mówił, że w razie konieczności ewakuowania się z samolotu nie będzie się z nimi mógł porozumieć. - Szczerze mówiąc, staram się unikać latania. I wszystkim niepełnosprawnym ruchowo radzę, by tam, dokąd można, jeździli samochodem - mówi prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji Piotr Pawłowski. - Podczas podróży lotniczej za dużo dzieje się poza moją kontrolą. Nigdy np. nie jestem pewien, czy mój wózek trafi do luku bagażowego i czy nie zostanie uszkodzony podczas przerzucania bagażu. A do tego niektóre linie żądają od niepełnosprawnych wypełnienia formularza ze szczegółowymi pytaniami o stan zdrowia. Nigdy się na to nie zgadzam. Jest to karta przeznaczona dla chorych, a nie dla niepełnosprawnych.

Decyduje kapitan

Przewoźnicy mają obowiązek - bez dodatkowych opłat - pomagać w podróży niepełnosprawnemu pasażerowi, a w szczególności umożliwić mu dotarcie do samolotu i jego opuszczenie. Obowiązują tu zalecenia międzynarodowej organizacji przewoźników IATA, lokalne przepisy, regulaminy i reguły zwyczajowe. Nie dopracowano się jednak ogólnie przestrzeganych zasad. Decydują często kapitanowie samolotów, którzy interpretują instrukcje po swojemu, nierzadko na niekorzyść niepełnosprawnych. Sytuację tę zmieni w Europie wydane przed miesiącem rozporządzenie UE, które reguluje obowiązki linii lotniczych podczas przewozu niepełnosprawnych pasażerów. Wejdzie jednak w życie dopiero za rok. Niepełnosprawność, która powoduje kłopoty z wejściem do samolotu, powinno się zgłosić już podczas kupowania biletu. Wprawdzie nie zawsze jest to formalnie wymagane, ale lepiej unikać zaskakiwania personelu - może się okazać np. że o tej samej porze z lotniska odlatuje kilku niepełnosprawnych, i ludzi, którzy mogą im pomóc, jest za mało. Powinni o tym pamiętać nie tylko ludzie poruszający się na wózku, ale także o kulach.

Wózek pod kontrolą

Zasadą jest, że niepełnosprawny wsiada pierwszy i wysiada ostatni. - Staram się dojechać wózkiem jak najdalej. Jeśli jest rękaw, to do samego wejścia do samolotu. Tu powinno się pojawić i na ogół się pojawia dwóch silnych mężczyzn, którzy przenoszą mnie na mój fotel - wyjaśnia Piotr Pawłowski.

Jeśli rękawa nie ma, jak często bywa ostatnio na remontowanym Okęciu, osobę czy osoby niepełnosprawne podwozi do samolotu specjalnie dostosowany bus. Po znalezieniu się na pokładzie, należy się upewnić, czy zabrano wózek. - Pytam o to stewardes nawet po pięć razy. Nie wszyscy zdają sobie sprawę, że wózek to jak ubranie szyte na miarę. Tylko własny może być wygodny, a przede wszystkim bezpieczny. Już nieraz znalazłem się na lodzie, bo wózek został na lotnisku - opowiada Pawłowski. W trakcie lotu personel powinien zawiadomić lotnisko, na którym samolot ma lądować, że na pokładzie znajduje się osoba niepełnosprawna. Pomimo to zdarzają się niespodzianki. W Rzymie po prezesa Pawłowskiego, mającego prawie 190 cm wzrostu i 90 kg wagi, wysłano dwie szczupłe dziewczyny z maleńkim wózkiem. W Londynie podstawiono mu wózek praktycznie bez oparcia.

- Najlepiej nie opuszczać pokładu do chwili, gdy własny wózek nie znajdzie się przy rękawie - radzi. Lepiej niż w Europie pomoc dla niepełnosprawnych zorganizowana jest na dużych lotniskach amerykańskich. Na tle europejskich lotnisk Okęcie wypada zupełnie nieźle, osoby niepełnosprawne czują się tu na ogół dość bezpiecznie.


INWALIDA NA POKŁADZIE

RYANAIR www.ryanair.pl

> pasażer, który ma ograniczone możliwości poruszania się, jest niewidomy lub niedowidzący i podróżuje samodzielnie, z widzącym opiekunem lub z psem przewodnikiem, musi powiadomić o swej niepełnosprawności oraz konieczności udzielenia mu pomocy w dniu dokonywania tzw. pierwotnej rezerwacji
> pasażerowie niepełnosprawni powinni stawić się przed wyjściem do samolotu co najmniej 30 minut przed odlotem
> podczas jednego rejsu linie przewożą najwyżej czterech pasażerów niepełnosprawnych o ograniczonej możliwości poruszania się. Zasada ta nie dotyczy pasażerów niewidomych lub niedowidzących, podróżujących razem z osobami widzącymi (gdy jedna osoba widząca przypada na jedną osobę niewidomą), niewymagających specjalnej pomocy
> niezgłoszenie niepełnosprawności przy rezerwacji może spowodować odmowę przewozu

LOT www.lot.pl

> zgłoszenie niepełnosprawności podczas rezerwacji jest zalecane, ale niewymagane. Można o tym zawiadomić podczas odprawy biletowo-bagażowej (ale nie później)
> liczba osób niepełnosprawnych w jednym rejsie nie jest limitowana
> nie wymaga się wcześniejszego stawienia się osoby niepełnosprawnej przy wejściu do samolotu